1. BỆNH GÚT (GOUT) LÀ GÌ?

Bệnh gút (gout) là một loại bệnh về viêm khớp do vi tinh thể, đặc trưng bởi những đợt viêm khớp cấp tái phát, gây ra những cơn đau đột ngột giữa đêm, gây sưng tấy ở khớp, đặc biệt là các khớp ở ngón chân cái, nhưng cũng có thể ảnh hưởng tới các khớp ở chân khác (đầu gối, mắt cá chân, bàn chân) và ít gặp hơn ở các khớp tay (bàn tay, cổ tay, khuỷu tay). Cột sống cũng có thể bị ảnh hưởng, nhưng thường rất hiếm. Nguyên nhân chính là do sự rối loạn của phản ứng tự viêm liên quan đến sự kết tinh tinh thể muối urat natri trong các mô, gây ra do tăng acid uric trong máu. Đây là bệnh do rối loạn chuyển hóa nhân purin, thuộc nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa.

2. NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

Chia làm hai loại: gút nguyên phát và gút thứ phát.

2.1. Nguyên phát

Chưa rõ nguyên nhân, thường là do ăn thực phẩm có chứa nhiều purin như: thịt, gia cầm, hải sản... được xem là làm tình trạng bệnh chuyển biến nặng hơn. Bệnh thường gặp ở nam giới, độ tuổi thường gặp là 30-60 tuổi.

2.2. Thứ phát

Một số hiếm do các rối loạn về gen (nguyên nhân di truyền) là yếu tố thuận lợi gây bệnh gút hàng đầu. Ngoài ra có thể do tăng sản xuất acid uric hoặc giảm đào thải acid uric hoặc cả hai, cụ thể:

- Suy giảm chức năng thận nói riêng và các loại bệnh lý liên quan làm giảm độ thanh lọc acid uric của cầu thận nói chung.

- Các bệnh về máu: bệnh bạch cầu nguyên thủy cấp tính (bệnh bạch cầu cấp).

- Dùng các loại thuốc lợi tiểu như Furosemid, Thiazid, Acetazolamid…

- Sử dụng các thuốc ức chế tế bào miễn dịch để điều trị các căn bệnh ác tính;

- Thuốc kháng lao (ethambutol, pyrazinamid)…

Các yếu tố nguy cơ khác của bệnh là do huyết áp tăng cao, bệnh béo phì và hội chứng chuyển hóa, sự thay đổi về insulin trong máu cụ thể là vấn đề insulin tăng và sự đề kháng insulin, uống nhiều các thức uống có cồn và lạm dụng chất kích thích.

3. CHUẨN ĐOÁN BỆNH LÝ

3.1. Lâm sàng

Cơn gút cấp tính xuất hiên đầu tiên thường ở độ tuổi 35 - 55, có một số trường hợp xảy ra trước 25 hoặc sau 65 tuổi. Bệnh lý ít khi xuất hiện ở nữ trước tuổi mãn kinh, nếu bệnh xuất hiện ở nam giới tuổi còn nhỏ thì bệnh sẽ trầm trọng hơn những người phát bên ở độ tuổi thường thấy

Điều kiện phát triển bệnh: bệnh trạng sẽ xuất hiện đột ngột, có thể xảy ra sau bữa ăn có nhiều thịt (nhất là loại thịt có nhiều purin như thịt bò, thịt cừu), rượu, bia. Sau khi bị xúc động mạnh, sau các loại chấn thương kể cả các chấn thương kiểu nhỏ (như đi giày chật), sau khi nhiễm khuẩn, dùng các loại thuốc lợi tiểu như thiazid...

3.2. Cận lâm sàng

Xét nghiệm acid uric máu: Nam giới trên 70 mg/l (420 µmol/l), nữ giới trên 60 mg/l (360µmol/l), tất cả người bệnh gout đều có tăng acid uric máu vào một vài thời điểm nào đó trong quá trình bệnh, hoặc tăng liên tục. 

Xét nghiệm dịch khớp : Hút dịch khớp làm xét nghiệm nhằm giúp cho chẩn đoán xác định bệnh khi soi kính hiển vi thấy được tinh thể urat hoặc nhằm chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khớp khác (viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm khớp do lao,...).

Các xét nghiệm thông thường khác : xét nghiệm gan, thận, mỡ máu, đường máu để giúp cho việc chuẩn đoán các bênh lý về hội chứng chuyển hóa và giúp cho việc xác định đơn thuốc.

Chụp Xquang khớp: kiểm tra sự thay đổi ở các khớp xương.

3.3. Chuẩn đoán xác định

Chuẩn đoán chắc chắn bệnh gout khi tìm thấy tinh thể urat trong dịch khớp hoặc trong hạt tô-phi.

Việc tìm thấy tinh thể urate đôi khi rất khó khăn do đó chẩn đoán bệnh gout hiện nay vẫn dựa vào tiêu chuẩn chuẩn đoán: Tiêu chuẩn Bennett và Wood 1968 (độ nhạy 70%, độ đặc hiệu 82,7%).

1. Hoặc tìm thấy tinh thể natri urat trong dịch khớp hay trong các hạt tôphi.

2. Hoặc tối thiểu có hai trong các yếu tố sau đây:

- Tiền sử hoặc hiện tại có tối thiểu hai đợt sưng đau của một khớp với tính chất khởi phát đột ngột, đau dữ dội, và khỏi hoàn toàn trong vòng hai tuần.

- Tiền sử hoặc hiện tại có sưng đau khớp bàn ngón chân cái với các tính chất như trên.

- Có hạt tô-phi.

- Đáp ứng tốt với colchicin (giảm viêm, giảm đau trong 48 giờ) trong tiền sử hoặc hiện tại. 

Chuẩn đoán xác định khi có tiêu chuẩn 1 hoặc hai yếu tố của tiêu chuẩn 2

4. ĐIỀU TRỊ

Nguyên tắc điều trị:

Điều trị viêm khớp khi xuất hiện cơn gút cấp. Dự phòng cơn gút tái phát và sự lắng đọng tinh thể urat, đè phòng biến chứng bằng việc kiểm soát và điều trị hội chứng tăng acid uric trong máu kể cả với gút có và không có hạt tô-phi. Quan trọng là phải kiểm soát chế độ ăn uống và sinh hoạt của bản thân để phòng tránh bệnh. Tránh ăn thực phẩm có nhiều purin (nội tạng động vật, thịt đỏ, hải sản, đậu các loại, nấm....), uống nhiều nước, ăn nhiều hoa quả.

Lưu ý:Tham khảo cách chữa trị, không được tự ý chữa bệnh khi không có ý kiến của bác sỹ, cần có ý kiến của các bác sỹ chuyên khoa cơ xương khớp và thực hiện đúng quy trình khi điều trị (làm các xét nghiệm lâm sàng cần chỉ định ở mục 3.2).

Nguồn: diendansuckhoe.com