Sunday, May 3, 2026
Post by Nguyễn Thị Cẩm Giang
|
Di chứng sau tai biến khiến phần lớn người bệnh bị liệt, mất dần khả năng vận động, cần kiên trì cử động tay chân, xoay trở, massage, xoa bóp, đi lại nhẹ nhàng... đóng vai trò tích cực giúp họ sớm khỏe mạnh trở lại.
Vì sao bệnh nhân tai biến phải tập phục hồi chức năng?
- Tai biến mạch máu não gồm những biểu hiện bệnh lý đột ngột, cấp tính có tính chất khu trú của hệ thần kinh trung ương do giảm cung cấp máu tới não. Chẳng hạn như: liệt nửa người và mặt cùng bên, tê bì hay rối loạn cảm giác nửa thân, nói khó, hoặc nhìn khó, có thể kèm theo hôn mê hoặc rối loạn tri giác.
- Liệt nửa người là dấu hiệu thường gặp nhất; ngoài ra có thể gặp các dấu hiệu khác như nói ngọng, tê bì nửa người, lẫn lộn, đại tiểu tiện không tự chủ... Ngoài khó khăn khi di chuyển, người bệnh còn khó thực hiện các hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày do cử động tay và thân mình khó.
- Phần lớn người bị tai biến mạch máu não đều đang ở tuổi lao động hoặc mới nghỉ hưu nên họ cần được quan tâm, hỗ trợ để hồi phục. Tránh tình trạng những người sau khi bị tai biến mạch máu não trở nên trầm cảm vì tự ti, lo âu về bệnh tật, sợ bệnh tái phát. Điều này làm đảo lộn toàn bộ cuộc sống của người bệnh và gia đình với những thay đổi cả về thể chất và tinh thần. Do đó, tập luyện phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não là phương pháp cải thiện tình trạng thể chất cũng như tinh thần cho bệnh nhân rất hiệu quả để họ hòa nhập với cuộc sống.
Những khó khăn khi tập phục hồi chức năng
- Mất thăng bằng: người bị tai biến thường phải vật lộn với tình trạng mất thăng bằng nên nếu không có người chăm sóc hoặc thiết bị hỗ trợ sẽ rất dễ bị vấp ngã, tai nạn.
- Thay đổi dáng đi: do chân bị suy yếu và các chức năng thần kinh gián đoạn, dáng đi của bệnh nhân bị thay đổi, vô tình làm tăng sự mất thăng bằng, giảm sức mạnh cơ bắp.
- Mất nhận thức về không gian: Những người bị tai biến thường bị suy giảm nhận thức, trong đó có nhận thức về không gian. Vì vậy, ngươi bệnh cần tránh các khu vực có cầu thang kém sáng, nhiều chướng ngại vật hoặc các khu vực dễ vấp ngã.
- Mất dần sự phối hợp giữa các nhóm cơ: Sau khi qua cơn tai biến, thông điệp từ não bộ đến các bộ phận của cơ thể thường bị nhầm lẫn, dẫn đến sự phối hợp sai lệch giữa các nhóm cơ. Thậm chí, các cơ không thể phối hợp với nhau để thực hiện những biện pháp phức tạp.
Tập phục hồi chức năng với bệnh nhân tai biến thế nào cho đúng?
Các bệnh nhân bị tai biến mạch máu não đều mong muốn có thể tự đi bộ. Để thực hiện được việc này, bệnh nhân cần tập luyện từng bước như tập co chân khi còn ở viện, tập đứng, sau đó tập đi bộ. Để phục hồi các khả năng vận động và chức năng ở vị thế đứng, người nhà có thể hỗ trợ bệnh nhân thực hành 5 tư thế sau:
+ Tập chuyển trọng lượng lần lượt sang hai chân: Người nhà có thể giúp bệnh nhân đứng tựa nhẹ vào mép bàn, đặt hai bàn chân ở vị trí ngang nhau và cách nhau khoảng 15 – 20 cm, dồn trọng lượng cơ thể lên hai chân. Sau đó, bệnh nhân hãy chuyển trọng lượng lần lượt từ chân này sang chân kia, mỗi chân giữ vài giây rồi lặp lại như vậy.
+ Tập đứng, dồn trọng lượng lần lượt lên hai chân: Khi đã có thể đứng thẳng, bệnh nhân có thể thực hiện tiếp tư thế này. Bắt đầu ở tư thế đứng thẳng, hai bàn chân vẫn cách nhau khoảng 15 – 20 cm, hai tay xuôi theo thân, trọng lượng chia đều hai bên chân. Sau đó, bệnh nhân hãy trụ bằng chân trái, dạng chân phải và nhấc lên khỏi sàn nhà, sau đó đổi bên. Người nhà nên đứng bên chi bị liệt của bệnh nhân để có thể đỡ và hỗ trợ khi cần thiết.
+ Tập đứng thăng bằng: Bắt đầu bằng tư thế đứng thẳng, trọng lượng đều hai chân, bệnh nhân hãy quay đầu nhìn ra sau vai ở lần lượt hai bên, sau đó thực hiện tiếp các động tác như: cúi đầu, ngửa đầu, nghiêng người, đưa hai tay lên qua đầu, đưa hai tay sang phải rồi sang trái. Khi đã đứng vững, bệnh nhân tai biến mạch máu não cần tập đi bộ ít nhất 15 phút mỗi ngày.
Bên cạnh những phương pháp trị liệu đơn giản người bệnh còn có thể kết hợp trị liệu bằng thiết bị phục hồi chức năng. Hiện nay có nhiều loại thiết bị phục hồi chức năng giúp bệnh nhân tập đứng thăng bằng, trong đó có
Thiết bị cân bằng 3D dùng phục hồi chức năng chi dưới bằng cảm biến và trò chơi, bệnh nhân có thể sử dụng tại nhà.
Thiết bị cân bằng 3D – Man&tel (Hàn Quốc)
Vai trò của gia đình trong việc hỗ trợ phục hồi chức năng cho bệnh nhân
- Người bệnh sau tai biến thường bị rối loạn cảm xúc như: trầm cảm, không ham muốn, thiếu động cơ tập luyện, không cố gắng; nhiều người tự coi mình làm trung tâm sự chú ý và chăm sóc, muốn được phục vụ và quan tâm...
- Trên thực tế có nhiều trường hợp bị tai biến, sau đó liệt nửa người và sinh ra rối loạn tâm lý. Họ thường cảm thấy mình vô dụng, mặc cảm và bất cần đời. Lúc này, người thân trong gia đình đóng vai trò quan trọng, cần phải động viên bệnh nhân, đồng thời khuyến khích họ tập luyện tích cực để dần khôi phục khả năng vận động, tái hòa nhập xã hội.
- Người bệnh và gia đình người bệnh cần được hướng dẫn về các nội dung: Cách theo dõi huyết áp, và chế độ ăn uống, phòng ngừa và loại bỏ các yếu tố nguy cơ gây tai biến mạch máu não, cách hỗ trợ người bệnh tập luyện, cách hướng dẫn, hỗ trợ người bệnh tự chăm sóc bản thân.
- Để bệnh nhân tai biến mạch máu não phục hồi nhanh chóng, trong quá trình chăm sóc bệnh nhân, người nhà cũng cần chú trọng đến vấn đề dinh dưỡng, không để người bệnh dùng thức ăn lên men, chế biến sẵn hay gây kích thích như gia vị cay nóng, trà, cà phê. Thức ăn của bệnh nhân cần giảm muối, chế biến lỏng, mềm và dễ tiêu hóa.
- Dù ăn uống khó khăn, nhưng bệnh nhân tai biến vẫn cần được bổ sung đủ năng lượng và dưỡng chất đầy đủ nên người nhà có thể cho bệnh nhân dùng các sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt, nên chọn thực phẩm mềm, dễ ăn, giàu canxi và vitamin như: cá hồi, tô, cua, súp lơ, cà rốt, rau dèn, … có tác dụng thúc đẩy và duy trì các phản ứng chống oxi hóa, giúp đào thải độc tố trong cơ thể, từ đó giúp tăng sức đề kháng, giảm mệt mỏi, ăn ngủ ngon sẽ nhanh chóng phục hồi chức năng vận động.
(Nguồn: luongynguyenquythanh.com.vn)
Leave Your Comment